Ispod površine zemlje postoji čitav svet sitnih organizama koji imaju ključnu ulogu u funkcionisanju biljaka i čitavih ekosistema. Savremena istraživanja, uz pomoć naprednih mikroskopa i tehnologija, otkrivaju veliku komunikacionu mrežu koja povezuje mikroorganizme u zemljištu sa biljkama iznad površine. Zahvaljujući toj mreži, biljke međusobno razmenjuju hranljive materije, vodu, minerale, pa čak i upozorenja na opasnost.
U jednoj kašiki zdravog zemljišta nalazi se više mikroorganizama nego ljudi na Zemlji, a procenjuje se da zdravo zemljište može sadržati više od milion različitih vrsta bakterija i gljivica. Većina tih organizama još uvek nije detaljno istražena niti klasifikovana.
Možda vas zanima
Nova saznanja iz oblasti nauke o zemljištu sve više ukazuju na značaj minimalne obrade zemljišta i regenerativne poljoprivrede, jer intenzivno oranje može ozbiljno narušiti složene mikrobne zajednice.
Simbiotski odnos biljaka i mikroba
Odavno je poznato da je zdravo zemljište prepuno života i da prisustvo bakterija i arheja, zajednički nazvanih mikrobi, može povećati prinose useva za 10 do 20 procenata kod brojnih ratarskih kultura tretiranih mikrobnim đubrivima.
Iako su mikrobi od ogromnog značaja za proizvodnju hrane, nauka tek počinje detaljnije da razume njihov način funkcionisanja.
Biljke tokom fotosinteze koriste ugljen-dioksid iz vazduha i vodu kako bi proizvele energiju u obliku ugljenih hidrata. Međutim, novija istraživanja pokazuju da biljke značajan deo ugljenika skladište ispod zemlje.
Taj ugljenik u zemljištu deluje kao prirodni „lepak“ koji povezuje čestice zemlje, poboljšava zadržavanje vode i doprinosi zdravlju zemljišta. Istovremeno, ovaj proces ima važnu ulogu u vezivanju ugljen-dioksida iz atmosfere, čime doprinosi smanjenju efekta staklene bašte.
Čarobni svet u zemlji – kako mikroorganizmi hrane biljke i čuvaju plodnost?
Biljke kroz koren izlučuju šećere kojima hrane bakterije u zemljištu, dok bakterije zauzvrat biljkama obezbeđuju vodu i hranljive materije poput azota i fosfora.
Ovaj odnos često se poredi sa ljudskim digestivnim sistemom. Kao što bakterije u crevima pomažu ljudima da vare hranu, tako mikroorganizmi u zemljištu pomažu biljkama da usvoje hranljive materije neophodne za rast i razvoj.
Istraživanja pokazuju da između 50 i 90 procenata minerala koje biljka koristi može poticati upravo iz ove razmene između korena i mikroorganizama. Neke bakterije dodatno štite biljke od štetočina i bolesti naseljavanjem korena i površine biljaka.
Zbog toga naučna zajednica smatra da bogat mikrobiološki život u zemljištu može značajno smanjiti potrebu za sintetičkim đubrivima i pesticidima.
Mikorizne gljive – podzemna mreža biljaka
Pored bakterija, važnu ulogu imaju i mikorizne gljive koje se povezuju sa korenjem biljaka i stvaraju mrežu micelijuma. Ova mreža funkcioniše kao produženi korenov sistem biljke zahvaljujući mikroskopskim vlaknima poznatim kao hife.
Površina ove mreže može biti i do 100 puta veća od površine samog korena biljke, što omogućava usvajanje vode i hranljivih materija koje biljci inače ne bi bile dostupne. Zauzvrat, gljive od biljke dobijaju ugljene hidrate.
Istraživanja pokazuju da mikorizne gljive omogućavaju i komunikaciju između biljaka.
Kanadski ekolozi su među prvima predstavili teoriju da biljke, naročito drveće, međusobno „komuniciraju“ uz pomoć gljivične mreže. Njena istraživanja pokazala su da drveće poput breze i duglazije razmenjuje ugljenik i hranljive materije putem podzemne mreže gljiva.
Oni su identifikovali i fenomen takozvanih „majčinskih stabala“, velikih stabala koja predstavljaju centralna čvorišta podzemne mreže i pomažu mladim sadnicama slanjem hranljivih materija i korisnih gljiva.
Da li biljke međusobno komuniciraju?
Biljke ne komuniciraju poput ljudi, ali koriste hemijske i elektrohemijske signale kako bi razmenjivale informacije.
Na primer, kada insekt napadne biljku, ona može osloboditi hemijska jedinjenja koja upozoravaju okolne biljke da pojačaju svoju odbranu. Naučnici smatraju da čak i miris sveže pokošene trave predstavlja signal upozorenja drugim biljkama na potencijalnu opasnost.
Evo koje neobične tajne kriju ova stabla drveća
Uticaj moderne poljoprivrede na zemljišne mikroorganizme
Savremena intenzivna poljoprivreda često narušava podzemnu mrežu mikroorganizama. Duboko oranje izlaže zemljište vazduhu i suncu, smanjujući sposobnost skladištenja ugljenika, dok prekomerna upotreba sintetičkih azotnih đubriva može smanjiti populacije korisnih gljiva i bakterija.
Zbog toga sve veću pažnju dobijaju regenerativna i organska poljoprivreda, koje podstiču razvoj mikrobiološkog života kroz minimalnu obradu zemljišta, plodored, pokrovne useve, kompostiranje i upotrebu organskih đubriva.
Kompanije već godinama razvijaju i prodaju mikrobne inokulante koji imaju za cilj obnovu mikrobiološke aktivnosti zemljišta. Međutim, naučnici upozoravaju da je ekosistem zemljišnih mikroorganizama izuzetno složen i da još mnogo toga nije dovoljno istraženo.
Profesor agronomije sa Virginia Tech univerziteta, Tom Thompson, smatra da je najvažnije očuvati biodiverzitet zemljišta i povećati sadržaj organske materije, umesto oslanjanja isključivo na komercijalne preparate.
Azotobakter može povećati prinose useva
Istraživanja pokazuju da određeni sojevi bakterije Azotobacter mogu povećati prinose useva u poređenju sa upotrebom hemijskih đubriva:
- Pšenica: 8–10%
- Pirinač: 5%
- Sirak: 15–20%
- Kukuruz: 15–20%
- Krompir: 13%
- Šargarepa: 16%
- Karfiol: 40%
- Paradajz: 2–24%
- Pamuk: 7,27%
- Šećerna trska: 9–24%
Izvor: Mother Earth News
Komentari