Srbija bi uskoro mogla da dobije novi zakon o vinu i drugim proizvodima od grožđa i vina, a paralelno sa tim menjaju se i vinogradarske zone usled klimatskih promena. Reč je o promenama koje bi mogle značajno da utiču na proizvodnju, promet i kontrolu vina, ali i na položaj malih proizvođača i vinarija u narednim godinama.
Javna rasprava o Nacrtu zakona o vinu traje do 6. juna, a Ministarstvo poljoprivrede pozvalo je proizvođače, stručnu javnost, udruženja i sve zainteresovane da dostave primedbe i sugestije. Cilj novog zakona je modernizacija sektora i dodatno usklađivanje sa pravilima Evropske unije.
Možda vas zanima
Ministar poljoprivrede Dragan Glamočić izjavio je da vinarstvo i vinogradarstvo u Srbiji dobijaju novu energiju, pre svega zahvaljujući rastu broja vinarija i sve većem interesovanju mladih za ovaj sektor.
Prema podacima Ministarstva, Srbija je pre deset godina imala 289 registrovanih vinarija, dok ih danas ima 529, što pokazuje da domaće vinarstvo beleži konstantan rast.
Veća prava za male proizvođače
Jedna od najvažnijih novina odnosi se na male proizvođače i porodična gazdinstva. Predloženo je da fizička lica mogu legalno da proizvode vino i druge proizvode od grožđa od sopstvene sirovine, u količini do 5.000 litara godišnje, i da ih prodaju krajnjim kupcima na svom gazdinstvu.
Uslov za to biće upis u Registar poljoprivrednih gazdinstava i Vinogradarski registar.
Predviđeno je i da takvi proizvođači svoje proizvode mogu da uslužuju u okviru seoskih turističkih domaćinstava, kao i da ih izlažu i prodaju na vinskim sajmovima, manifestacijama, promocijama i takmičenjima.
Novim zakonom pojednostavljuju se procedure i za manastire, škole, fakultete i druge ustanove koje tradicionalno proizvode vino.
Raste kvalitet, ali ne i izvoz: Šta koči srpska vina na stranom tržištu?
Fokus na domaće grožđe i zaštitu porekla
Jedna od ključnih promena jeste namera države da dodatno zaštiti domaće proizvođače grožđa i vina. Predloženo je da se proizvodnja vina u Srbiji zasniva prvenstveno na domaćem grožđu proizvedenom u zemlji, uz period prilagođavanja do avgusta 2028. godine.
Poseban fokus stavljen je na vina sa oznakom geografskog porekla, koja postaju jedan od najvažnijih elemenata razvoja domaćeg vinarstva.
Predviđeno je osnivanje Stručnog saveta za geografsko poreklo vina i drugih proizvoda od grožđa i vina, kao i jačanje uloge proizvođačkih grupa koje okupljaju proizvođače vina sa istom oznakom porekla.
Za vina sa geografskim poreklom uvode se i evidencione markice kvaliteta i porekla, koje bi omogućile praćenje svakog originalnog punjenja i lakše prepoznavanje kontrolisanog proizvoda na tržištu.
Stroža kontrola i nova pravila tržišta
Nacrt zakona donosi i strože mehanizme kontrole, sledljivosti i zaštite kvaliteta vina.
Posebno zanimljiva novina je formiranje analitičke baze izotopskih podataka, koja bi trebalo da pomogne u proveri autentičnosti vina i otkrivanju eventualnih zloupotreba i falsifikovanja porekla grožđa i vina.
Predviđena su i detaljnija pravila za uvoz vinskih proizvoda, laboratorijska ispitivanja, deklarisanje i senzorno ocenjivanje vina.
Zakon predviđa i sprečavanje učešća neregistrovanih proizvođača na sajmovima, takmičenjima i sličnim manifestacijama.
Po prvi put detaljnije se uređuje i oblast dealkoholizovanih vina i proizvoda sa veoma niskim procentom alkohola, čime se domaći propisi usklađuju sa savremenim trendovima na evropskom tržištu.
Srbija dobija nove vinogradarske zone
Paralelno sa promenama zakona, Srbija menja i vinogradarske zone zbog klimatskih promena.
Stručnjaci navode da je prosečna temperatura u zemlji porasla za oko dva stepena u odnosu na drugu polovinu prošlog veka, što direktno utiče na sazrevanje grožđa, vreme berbe i karakter vina.
Prema novim klimatskim analizama, najveći deo Srbije više ne pripada pretežno B vinogradarskoj zoni, kako je bilo definisano još 2010. godine, već toplijoj C1 zoni.
Negotinska krajina i područje Beograda svrstani su u još topliju C2 zonu.
U Evropskoj uniji vinogradarske zone određuju pravila proizvodnje vina i dozvoljene enološke postupke. Što je klima toplija, pravila proizvodnje postaju stroža, jer grožđe prirodno sadrži više šećera i daje vina sa većim sadržajem alkohola.
Stručnjaci ističu da ova promena nije samo administrativna, već direktno utiče na svakodnevnu proizvodnju i praksu u vinogradima.
Nova pravila trebalo bi da budu u potpunosti primenjena od naredne godine, dok se usvajanje novog Zakona o vinu očekuje tokom 2026. godine.
U Ministarstvu poljoprivrede poručuju da bi novi propisi trebalo da doprinesu daljem razvoju domaćeg vinarstva, većoj konkurentnosti srpskih vina i jačanju njihove pozicije na domaćem i međunarodnom tržištu.
Komentari